Makale

Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerinde Vergi Teşviklerinin Temel Esasları ve 2026 Güncellemeleri

Haliç Global YMM A.Ş.18.11.2026Okuma süresi: 8 dk

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun; Ar-Ge ve tasarım merkezleri ile desteklenen projelerde harcamaların tamamının kazançtan indirilmesi, personel ücretlerinde gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi işveren hissesinin yarısının karşılanması ve damga vergisi istisnası öngörmektedir. Kanun 31.12.2028 tarihine kadar uygulanmaktadır. 2025–2026 döneminde ücret teşviki ve damga vergisi istisnası brüt asgari ücretin 40 katı ile sınırlandırılmış, girişim sermayesi yükümlülüğünün alt sınırı 5.000.000 TL'ye yükseltilmiş ve merkez dışında geçirilen sürelere ilişkin oranlar 2026 yılı için yeniden belirlenmiştir.

1. Giriş

Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri, vergi sistemimizde kazanç, ücret, sigorta primi ve damga vergisi yönünden birlikte desteklenen sınırlı alanlardan biridir. 12.03.2008 tarihli ve 26814 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5746 sayılı Kanun, bu desteklerin teknokent dışındaki temel dayanağını oluşturmakta; sanayi, savunma, otomotiv, ilaç, yazılım ve hizmet sektörlerindeki sermaye şirketlerinin tamamını potansiyel olarak ilgilendirmektedir.

Kanun, 6676, 7263, 7346, 7440 ve 7555 sayılı Kanunlarla önemli ölçüde değiştirilmiş; en son 7582 sayılı Kanunla 3. maddeye iki yeni fıkra eklenmiştir. Uygulama esasları, Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği ile 5746 sayılı Kanuna ilişkin Genel Tebliğlerde düzenlenmektedir.

  • Ar-Ge ve tasarım merkezi kimlere, hangi şartlarla tanınmaktadır?
  • Ar-Ge harcamalarının kazançtan indirimi nasıl yapılmakta, yetersiz kazanç hâlinde ne olmaktadır?
  • Personel ücretlerinde stopaj teşviki hangi oranlarda ve hangi sınıra kadar uygulanmaktadır?
  • Yüksek indirim kullanan kurumların girişim sermayesi yükümlülüğü 2026 yılında nasıldır?

2. Kapsam ve temel kavramlar

Kanun; teknoloji merkezi işletmelerini, Ar-Ge merkezlerini, tasarım merkezlerini, kamu kurumları, kanunla kurulan vakıflar, TÜBİTAK veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projelerini, rekabet öncesi işbirliği projelerini ve teknogirişim sermayesi desteğini kapsamaktadır (md. 1/2). Merkez statüsü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen belgeye bağlıdır.

Ar-Ge merkezi

Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan sermaye şirketlerinin (dar mükelleflerin Türkiye'deki işyerleri dâhil) ayrı bir birim olarak örgütlenmiş, münhasıran yurt içinde Ar-Ge yapan birimidir. Kanundaki asgari sayı 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personelidir; Cumhurbaşkanı bu sayıyı 15'e kadar indirmeye ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya yetkilidir (md. 2/1-c, 4/6).

Tasarım merkezi

Aynı nitelikteki şirketlerin münhasıran yurt içinde tasarım faaliyeti yürüten ve kanunen en az 10 tam zaman eşdeğer tasarım personeli istihdam eden birimidir. Cumhurbaşkanı bu sayıyı yarısına kadar indirebilmektedir (md. 2/1-k, 4/6).

Ar-Ge ve tasarım personeli

Araştırmacı (en az lisans mezunu), tasarımcı ve teknisyenlerdir. Destek personeli ise yönetici, laborant, sekreter, işçi gibi faaliyete katılan veya doğrudan ilişkili personeldir. Teşvikten yararlanan destek personelinin tam zaman eşdeğeri, tam zamanlı Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının %10'unu aşamaz (md. 4/2).

Teknokentle birlikte uygulanmama

5746 sayılı Kanun teşviklerinden yararlananlar, aynı faaliyet için GVK 89/1-13, KVK 10/1-ğ ve 4691 sayılı Kanunun geçici 2. maddesindeki teşviklerden ayrıca yararlanamaz (md. 4/5). Asgari personel sayısında üçer aylık ortalamalar esas alınmaktadır (md. 4/3).

3. Ar-Ge ve tasarım indirimi

Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Ar-Ge merkezlerinde ve desteklenen projelerde yapılan Ar-Ge ve yenilik harcamalarının tamamı ile tasarım merkezlerinde ve desteklenen tasarım projelerinde yapılan münhasıran tasarım harcamalarının tamamı, KVK 10. ve GVK 89. maddeleri uyarınca kazancın tespitinde indirim konusu yapılmaktadır.

  • Çifte etki: Harcamalar ayrıca VUK hükümlerine göre aktifleştirilerek amortisman yoluyla itfa edilmekte, iktisadi kıymet oluşmaması hâlinde doğrudan gider yazılmaktadır. Böylece aynı harcama hem gider hem de indirim olarak kazancı azaltmaktadır.
  • Devreden indirim: Kazancın yetersizliği nedeniyle kullanılamayan tutar sonraki dönemlere devredilmekte ve her yıl VUK'a göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınmaktadır.
  • Artış indirimi: Cumhurbaşkanınca belirlenen kriterleri haiz merkezlerde, o yıl yapılan harcamaların bir önceki yıla göre artışının %50'sine kadarı ayrıca indirilebilmektedir.
  • Siparişe dayalı faaliyet: Sözleşmeye dayalı Ar-Ge veya tasarım harcamalarının %50'si merkez, kalan %50'si siparişi veren mükellef tarafından indirilebilmektedir (md. 3/9).

Merkez dışındaki projeler: Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, işletmeleri bünyesinde yürüttükleri ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilen projelere ait harcamaların %100'ünü Kanunun 3/A maddesi uyarınca kazançtan indirebilmektedir. Bu durumda Ar-Ge ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden indirim hesaplanmamaktadır.

4. Personele ilişkin teşvikler

Gelir vergisi stopajı teşviki

Kamu personeli hariç olmak üzere, kapsamdaki merkez ve projelerde çalışan Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 40 katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşüldükten sonra kalan tutarın aşağıdaki oranları, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilerek terkin edilmektedir (md. 3/2). 40 kat sınırı, 7555 sayılı Kanunla getirilmiş olup 01.08.2025 tarihinden itibaren uygulanmaktadır.

Personelin öğrenim durumuTerkin oranı
Doktoralı olanlar ile desteklenecek program alanlarından birinde en az yüksek lisans derecesine sahip olanlar%95
Yüksek lisanslı olanlar ile desteklenecek program alanlarından birinde lisans derecesine sahip olanlar%90
Diğerleri%80

Desteklenecek programlar; matematik, fizik, kimya ve biyoloji lisans programları ile YÖK görüşü üzerine Bakanlıkça belirlenen diğer programlardır (md. 2/1-o). Hafta tatili, yıllık ücretli izin ve genel tatil ücretleri teşvik kapsamında olup haftalık 45 saati aşan ve ek çalışma sürelerine ilişkin ücretler teşvikten yararlanamamaktadır.

Kalem (2026)Tutar
Aylık brüt asgari ücret (günlük 1.101 TL × 30; 01.01–31.12.2026)33.030,00 TL
Stopaj teşviki ve damga vergisi istisnası sınırı (× 40)1.321.200,00 TL
Örnek: Ar-Ge personelinin aylık brüt ücreti1.500.000,00 TL
Teşvik kapsamındaki kısım1.321.200,00 TL
Genel hükümlere göre vergilendirilecek kısım178.800,00 TL

Merkez dışında geçirilen süreler

Kanun, merkez dışında geçirilen sürelerin, merkezlerdeki toplam personel sayısının veya teşvike konu toplam çalışma sürelerinin %20'sini aşmamak kaydıyla teşvik kapsamında değerlendirilmesine imkân tanımakta; Cumhurbaşkanına bu oranı %100'e kadar artırma yetkisi vermektedir. 25.12.2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10766 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.01.2026–31.12.2026 döneminde bu oran, niteliği Bakanlıkça belirlenen bilişim personeli için %100, diğer personel için %75 olarak uygulanmaktadır. Ayrıca projeyle doğrudan ilgili zorunlu dış faaliyetler, yüksek lisansta 1,5 yılı, doktorada 2 yılı geçmeyen lisansüstü eğitim sürelerine ilişkin ücretlerin Cumhurbaşkanınca belirlenen kısmı ile haftalık 8 saati aşmayan ders verme ve teknokent girişimcilerine mentorluk faaliyetleri de teşvik kapsamında değerlendirilmektedir.

Sigorta primi desteği

Kapsamdaki Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, bütçeye konulan ödenekten karşılanmaktadır (md. 3/3). Bu destekte Kanunda 40 kat sınırı öngörülmemiştir.

Temel bilimler desteği

Desteklenecek program alanlarında en az lisans derecesine sahip Ar-Ge personeli istihdam eden Ar-Ge merkezlerine, her bir personel için aylık brüt asgari ücret tutarı kadar destek iki yıl süreyle Bakanlık bütçesinden sağlanmaktadır. Destek, toplam personel sayısının %10'u ile sınırlıdır (md. 3/10).

5. Girişim sermayesi yükümlülüğü

Kanunun 3. maddesinin on dördüncü fıkrası, yıllık beyanname üzerinden yüksek tutarda Ar-Ge indirimi kullanan kurumlar vergisi mükelleflerine girişim ekosistemine kaynak aktarma yükümlülüğü getirmektedir. Kanun metnindeki %2 oranı ve tutarlar Cumhurbaşkanınca değiştirilmiş olup 31.12.2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.01.2026 tarihinden itibaren şu şekilde uygulanmaktadır:

Unsur01.01.2026'dan itibaren
Yükümlülüğü doğuran yıllık indirim tutarı5.000.000 TL ve üzeri
Pasifte geçici hesaba aktarılacak oran%3
Yıllık aktarım yükümlülüğünün üst sınırı100.000.000 TL

Hesaplanan tutar, geçici hesabın oluştuğu yılın sonuna kadar girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınmasında veya girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ya da kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye olarak konulmasında kullanılmalıdır. Aksi hâlde yıllık beyanname üzerinden indirilen tutarın %20'si ilgili yılda Ar-Ge indirimine konu edilememekte; zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilmektedir.

Yıllık Ar-Ge indirimiAktarılacak tutarAktarılmazsa indirimden düşülecek tutar
4.000.000 TLYükümlülük yok—
20.000.000 TL600.000 TL4.000.000 TL
4.000.000.000 TL100.000.000 TL (üst sınır)800.000.000 TL

Dikkat: 10803 sayılı Karar, 7953 sayılı Kararı yürürlükten kaldırmıştır. Önceki yıllara ait oran ve sınırların 2026 yılına uygulanmaması ve aktarımın 2026 yılı sona ermeden tamamlanması gerekmektedir.

6. Diğer istisnalar ve 2026 değişiklikleri

DüzenlemeİçerikDayanakYürürlük
Damga vergisi istisnasıAr-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin kâğıtlar damga vergisinden istisnadır; ücretlerde istisna brüt asgari ücretin 40 katı ile sınırlıdır.md. 3/4; 7555 s.K. md. 1901.08.2025
Gümrük ve harç istisnasıProjelerdeki araştırmalarda kullanılmak üzere ithal edilen eşya gümrük vergisi ve fonlardan; bu kapsamdaki kâğıt ve işlemler damga vergisi ve harçtan müstesnadır.md. 3/8Yürürlükte
Destek fonuKamu ve uluslararası fonlardan alınan destekler özel fon hesabında izlenir ve vergiye tabi kazancın tespitinde dikkate alınmaz; 5 yıl içinde sermayeye ilave dışında başka hesaba aktarılması hâlinde vergi ziyaı doğar.md. 3/7Yürürlükte
Teknogirişim rozetiRozet sahibi halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmelerine dayalı şarta bağlı sermaye artırımlarında TTK hükümleri uygulanmaz.md. 3/15; 7582 s.K. md. 1104.06.2026
Dijital şirket muafiyetiKuluçka girişimcilerinin kurduğu dijital şirketler, kuruluştan itibaren üç yıla kadar TOBB mevzuatındaki oda ücret ve aidatlarından muaftır.md. 3/16; 7582 s.K. md. 1104.06.2026
Merkez dışı süre oranlarıBilişim personeli %100, diğer personel %75.10766 s. CBK31.12.2026'ya kadar

Denetim: Teşviklerden yararlananların kanuni şartları taşıyıp taşımadığı en geç üç yıllık süreler itibarıyla tespit edilmektedir. Şartların ihlali veya desteklerin amacı dışında kullanılması hâlinde zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler için vergi ziyaı doğmuş sayılmakta, vergi dışı destekler 6183 sayılı Kanuna göre gecikme zammıyla tahsil edilmektedir (md. 4/1, 4/4).

7. Kontrol listesi

İndirim

  • Proje bazında Ar-Ge ve tasarım harcamalarının ayrıştırılması
  • Devreden indirimin yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi
  • Siparişe dayalı projelerde %50 paylaşımın sözleşmeye yansıtılması

Personel

  • Aylık 1.321.200 TL sınırının bordroda uygulanması
  • Destek personeli %10 oranının izlenmesi
  • Merkez dışı sürelerin %100/%75 oranlarıyla kaydı

Yıl sonu

  • 5.000.000 TL eşiğinin aşılıp aşılmadığının tespiti
  • %3 aktarımın 31.12.2026'ya kadar yapılması
  • 2027 merkez dışı oranları için yeni kararın izlenmesi

8. Sonuç

5746 sayılı Kanun, Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamının kazançtan indirilmesi ile personel maliyetlerinde stopaj, sigorta primi ve damga vergisi avantajlarını birlikte sunan kapsamlı bir teşvik çerçevesidir. Bununla birlikte 40 kat sınırı, 2026 yılı merkez dışı çalışma oranları ve 10803 sayılı Kararla güncellenen girişim sermayesi yükümlülüğü, özellikle yüksek ücretli personel istihdam eden ve yüksek tutarda indirim kullanan şirketlerin hesaplarını doğrudan etkilemektedir.

Teşviklerin 31.12.2028 tarihine kadar uygulanacağı dikkate alınarak, merkez belgesi bulunan ve Ar-Ge projesi yürüten şirketlerin 2026 yılı kapanışından önce bordro, indirim ve aktarım hesaplarını gözden geçirmesi önerilmektedir.

Ar-Ge ve tasarım merkezi teşviklerinizin, ücret stopajı ve girişim sermayesi hesaplarınızın 2026 düzenlemelerine uygunluğunun değerlendirilmesi için lütfen ön görüşme talep ediniz.

Ücretsiz Ön Görüşme

Yasal Uyarı: Bu makalede yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel vergi, hukuk veya muhasebe tavsiyesi teşkil etmez. Bu içerikteki bilgilere dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek zararlardan yazar veya şirketimiz sorumlu tutulamaz.